SWING ACADEMY · มูลนิธิเพื่อนพนักงานบริการ

<table> <tr> <th> <p>หลักสูตรการเรียนรู้</p> <p><b>RRTTPR ฉบับชุมชน</b></p> <p><b>คู่มือสร้างบริการสุขภาพที่นำโดยชุมชน สำหรับองค์กรที่กำลังเริ่มต้น</b></p> </th> </tr> </table>

ถอดวิธีทำงานของโมเดล RRTTPR ออกมาเป็นบทเรียนที่ลงมือทำตามได้จริง ออกแบบสำหรับผู้นำและผู้ก่อตั้งองค์กรชุมชนขนาดเล็กที่กำลังจะเริ่มให้บริการ พร้อมกรณีศึกษา เซ็กลิสต์ เครื่องมือ และงานวิจัยอ้างอิงในทุกบท

13 โมดูล · 3 ภาคการเรียนรู้ · กรณีศึกษาและเครื่องมือพร้อมใช้ · เชิงอรรถและบรรณานุกรมเชิงวิชาการ

swingthailand.org · swing@swingth.org เอกสารหลักสูตรเพื่อการเรียนรู้ ฉบับเผยแพร่ พ.ศ. 2569

เกี่ยวกับหลักสูตรนี้

หลักสูตรนี้สำหรับใคร

หลักสูตรนี้เขียนขึ้นสำหรับผู้นำและผู้ก่อตั้งองค์กรชุมชน (CBO) ขนาดเล็กที่กำลังจะเริ่มต้นทำงานบริการด้านสุขภาพและสิทธิกับประชากรหลัก ไม่ว่าจะเป็นพนักงานบริการ กลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ คนรุ่นใหม่ แรงงานข้ามชาติ หรือผู้ใช้สารเสพติด คุณไม่จำเป็นต้องมีพื้นฐานทางการแพทย์มาก่อน สิ่งที่ต้องมีคือความเข้าใจชุมชนของตัวเอง และความตั้งใจที่จะสร้างบริการที่เคารพศักดิ์ศรีของคน

หลักสูตรนี้ช่วยอะไร

เป้าหมายของหลักสูตรไม่ใช่การสอนให้คุณลอกแบบ SWING ทุกขั้นตอน แต่คือการส่งต่อวิธีคิดและวิธีทำงาน เพื่อให้คุณนำไปปรับใช้กับบริบท กฎหมาย และทรัพยากรของพื้นที่ตัวเองได้ เราจะเดินไปด้วยกันตั้งแต่การวางรากฐานองค์กร ผ่านการทำงานทีละขั้นของ cascade ไปจนถึงการทำให้บริการมีคุณภาพ เป็นธรรม และอยู่ได้ในระยะยาว

ปรัชญาเบื้องหลัง

หลักสูตรนี้ยืนอยู่บนความเชื่อสองข้อ ข้อแรกคือ สิทธิมาก่อนสุขภาพ คนไม่ได้หลีกหนีบริการเพราะตัวยา แต่เพราะการตีตรา ความกลัว และความเปราะบางทางกฎหมาย ข้อสองคือ ชุมชนคือผู้ให้บริการที่ดีที่สุดสำหรับชุมชนของตัวเอง เพราะเข้าใจชีวิตจริง พูดภาษาเดียวกัน และเป็นที่ไว้วางใจในแบบที่ระบบทั่วไปทำไม่ได้

วิธีใช้หลักสูตร

หลักสูตรนี้ใช้เรียนด้วยตัวเองหรือใช้เป็นสื่อในการอบรมกลุ่มก็ได้ แต่ละโมดูลออกแบบให้จบในหนึ่งครั้งของการเรียนรู้ ประมาณ 60 ถึง 120 นาที ขึ้นกับว่าทำกิจกรรมร่วมด้วยมากน้อยแค่ไหน เราแนะนำให้เรียนตามลำดับ เพราะแต่ละบทต่อยอดจากบทก่อนหน้า แต่ผู้ที่มีประสบการณ์แล้วสามารถข้ามไปยังโมดูลที่ต้องการได้

ในแต่ละโมดูลจะมีกล่องช่วยเรียนรู้หลายแบบ แต่ละแบบมีสีและป้ายกำกับชัดเจน ดังนี้

<table> <tr><th>วัตถุประสงค์การเรียนรู้ เมื่อจบบทนี้คุณจะสามารถ</th></tr> <tr><td><ul><li>บอกสิ่งที่คุณจะทำได้เมื่อเรียนจบบทนี้</li></ul></td></tr> <tr><th>กรณีศึกษา เรื่องเล่าจากการทำงาน</th></tr> <tr><td>ตัวอย่างสมมติเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่บุคคลจริง<br>ตัวอย่างสมมติที่ช่วยให้เห็นภาพการนำไปใช้จริง ทุกกรณีในหลักสูตรนี้เป็นตัวละครสมมติเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่บุคคลจริง</td></tr> <tr><th>กล่องเครื่องมือ สิ่งที่นำไปทำต่อได้ทันที</th></tr> <tr><td><ul><li>แม่แบบ เช็กลิสต์ หรือเครื่องมือที่หยิบไปใช้ต่อได้ทันที</li></ul></td></tr> <tr><th>เช็กลิสต์ความพร้อม</th></tr> </table>

☐ รายการตรวจสอบความพร้อมก่อนเริ่มลงมือในชั้นนั้น

ข้อควรระวัง กับดักที่พบบ่อย

กับดักที่องค์กรเล็กมักพลาด พร้อมวิธีหลีกเลี่ยง

กิจกรรมชวนคิดและลงมือทำ กิจกรรมหรือแบบฝึกหัดให้ลงมือทำจริงกับองค์กรของคุณ

คำถามทบทวน

คำถามทบทวนสำหรับสะท้อนหรือพูดคุยในกลุ่ม

บันทึกสำหรับผู้อำนวยความสะดวก คำแนะนำสำหรับผู้นำกระบวนการเรียนรู้ เมื่อใช้หลักสูตรนี้อบรมกลุ่ม

ข้อควรทราบก่อนเริ่ม หลักสูตรนี้เป็นแนวทางการ จัดระบบบริการที่นำโดยชุมชน ไม่ใช่คู่มือทางคลินิกและไม่ใช่สิ่งทดแทนการอบรมวิชาชีพหรือแนวทางระดับชาติ กิจกรรมที่เกี่ยวกับการตรวจ การจ่ายยา หรือการดูแลทางการแพทย์ ต้องทำภายใต้การกำกับของบุคลากรที่มีคุณสมบัติ เป็นไปตามกฎหมายและแนวทางของประเทศคุณ และผ่านการอบรมและรับรองที่เหมาะสมเสมอ

ตัวเลขและตัวอย่างเชิงวิธีการในหลักสูตรนี้อ้างอิงจากงานวิจัยและแนวทางสากลที่ระบุไว้ในเชิงอรรถและบรรณานุกรมโดยไม่มีข้อมูลภายในหรือข้อมูลลับขององค์กรใด ๆ และกรณีศึกษาทั้งหมดเป็นตัวละครสมมติเพื่อการเรียนรู้

สารบัญหลักสูตร

<table> <tr><th colspan="2">ภาคที่ 1 วางรากฐานก่อนเปิดบริการ</th></tr> <tr><td>1</td><td><b>ทำไมต้องเป็นชุมชน รากฐานคิดและจุดยืนสิทธิ</b><br>เข้าใจว่าทำไมโมเดลชุมชนนำจึงจำเป็น และวางจุดยืนองค์กรบนฐานสิทธิ</td></tr> <tr><td>2</td><td><b>รู้จัก RRTTPR ทั้งระบบ มองบริการเป็นเส้นทางเดียว</b><br>ภาพรวมหกขั้น แนวคิดเส้นทางต่อเนื่อง และจุดที่คนหลุดออกจากระบบ</td></tr> <tr><td>3</td><td><b>เตรียมองค์กรให้พร้อม คน ภาคี ระบบ และข้อมูล</b><br>วางรากฐานทีม ภาคี ระบบความลับ ความยินยอม และความชอบธรรม</td></tr> </table> <table> <tr><th colspan="2">ภาคที่ 2 หัวใจของ cascade ลงมือทำทีละขั้น</th></tr> <tr><td>4</td><td><b>Reach เข้าถึงผู้คนทั้งออฟไลน์และออนไลน์</b><br>ออกแบบงานเข้าถึง สร้างความต้องการ และพบกลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึง</td></tr> <tr><td>5</td><td><b>Recruit ชวนเข้าสู่บริการด้วยความเข้าใจ</b><br>เชิญชวนด้วยข้อมูล ใช้บริการลดอันตรายและคัดกรองเป็นประตูเข้า</td></tr> <tr><td>6</td><td><b>Test การตรวจที่นำโดยชุมชนและการตรวจด้วยตนเอง</b><br>การตรวจโดยคนในชุมชน ชุดตรวจด้วยตนเอง คุณภาพ และการแจ้งผล</td></tr> <tr><td>7</td><td><b>Treat เริ่มการรักษาเร็วและโมเดล SDART แบบชุมชน</b><br>ปิดช่องว่างจากการตรวจพบสู่การรักษา การส่งไม้ต่อกับทีมแพทย์ และ U=U</td></tr> <tr><td>8</td><td><b>Prevent ป้องกันเชิงรุก PrEP PEP และการประเมินความเสี่ยง</b><br>ผลลบคือจุดเริ่มต้น เลือกวิธีป้องกัน และหลักฐานประสิทธิผล</td></tr> <tr><td>9</td><td><b>Retain ดูแลต่อเนื่องอย่างมีศักดิ์ศรี</b><br>ดูแลระยะยาวทั้งร่างกาย จิตใจ และสิทธิ พร้อมลดการหลุดหาย</td></tr> </table> <table> <tr><th colspan="2">ภาคที่ 3 ทำให้บริการมีคุณภาพ เป็นธรรม และอยู่ได้</th></tr> <tr><td>10</td><td><b>ตาข่ายนิรภัยและคุณภาพบริการ</b><br>ความเร็วที่ไม่ประมาท ระบบส่งต่อ การกำกับคุณภาพ และเหตุไม่พึงประสงค์</td></tr> <tr><td>11</td><td><b>ข้อมูล การวัดผล และการพัฒนาคุณภาพต่อเนื่อง</b><br>ใช้ cascade เป็นเครื่องมือวัดผล ทำ CQI และการติดตามที่ชุมชนเป็นเจ้าของ</td></tr> <tr><td>12</td><td><b>สิทธิ การลดการตีตรา และการเปลี่ยนโครงสร้าง</b><br>ผสานงานสิทธิกับบริการ ทำงานกับโครงสร้าง และสื่อสารอย่างปลอดภัย</td></tr> <tr><td>13</td><td><b>ความยั่งยืน คน เงิน และการเป็นส่วนหนึ่งของระบบ</b></td></tr> </table> <table> <tr> <th> <p><b>วัตถุประสงค์การเรียนรู้ เมื่อจบบทนี้คุณจะสามารถ</b></p> <ul> <li>บอกสิ่งที่คุณจะทำได้เมื่อเรียนจบบทนี้</li> </ul> </th> </tr> </table> <table> <tr> <th> <p><b>กรณีศึกษา เรื่องเล่าจากการทำงาน</b></p> <p><i>ตัวอย่างสมมติเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่บุคคลจริง</i></p> <p>ตัวอย่างสมมติที่ช่วยให้เห็นภาพการนำไปใช้จริง ทุกกรณีในหลักสูตรนี้เป็นตัวละครสมมติเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่บุคคลจริง</p> </th> </tr> </table>

ก่อนจะพูดถึงชุดตรวจหรือยาสักเม็ด เราต้องเข้าใจก่อนว่าทำไมโลกถึงต้องมีบริการที่นำโดยชุมชน คำตอบไม่ใช่เพราะมันถูกกว่าหรือกำลังเป็นที่นิยม แต่เพราะระบบแบบเดิมทำให้ประชากรหลักจำนวนมากเข้าไม่ถึงการดูแล และความล้มเหลวนั้นมีรากมาจากเรื่องสิทธิ ไม่ใช่เรื่องการแพทย์

<table> <tr> <th> <p><b>กล่องเครื่องมือ สิ่งที่นำไปทำต่อได้ทันที</b></p> <ul> <li>แม่แบบ เช็กลิสต์ หรือเครื่องมือที่หยิบไปใช้ต่อได้ทันที</li> </ul> </th> </tr> </table>

หลักสูตร RRTTPR ฉบับชุมชน

บทนำ · Introduction